ĐẤU TRANH TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG: BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG VÀ CỦNG CỐ ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC

Không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội: nơi lan tỏa tri thức, kết nối cộng đồng, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân. Tuy nhiên, cùng với mặt tích cực, đây cũng là “mặt trận” mà các luồng thông tin xấu độc, tin giả, xuyên tạc dễ dàng phát tán với tốc độ rất nhanh, tác động trực tiếp đến nhận thức, thái độ và niềm tin xã hội. Vì vậy, đấu tranh trên không gian mạng để bảo vệ nền tảng tư tưởng và củng cố đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà là nhiệm vụ lâu dài, thường xuyên của cả hệ thống và của mỗi công dân.

Trước hết cần hiểu: nền tảng tư tưởng là “cái gốc” định hướng đường lối, mục tiêu, giá trị và bản lĩnh chính trị. Khi nền tảng tư tưởng bị bôi nhọ, bị bóp méo hoặc bị phủ nhận, xã hội rất dễ rơi vào trạng thái dao động, hoài nghi, mất phương hướng. Trên không gian mạng, các thủ đoạn thường không xuất hiện thô bạo, mà núp dưới những hình thức tưởng như “góp ý”, “phản biện”, “vạch trần”, dùng ngôn ngữ giật gân, cắt ghép, bịa đặt hoặc đánh tráo khái niệm để dẫn dắt cảm xúc. Mục tiêu cuối cùng là làm suy giảm niềm tin, tạo “khoảng trống” về lý tưởng và giá trị, từ đó thúc đẩy lệch lạc nhận thức, kích động chia rẽ.

Điểm nguy hiểm nhất của chiến tranh thông tin là đánh thẳng vào “lòng người”. Một thông tin sai lệch, nếu lặp lại đủ nhiều và được thuật toán khuếch đại, có thể biến thành “điều tưởng như đúng” trong một bộ phận người dùng. Không gian mạng lại có tính ẩn danh, khiến bạo lực ngôn từ, miệt thị, quy chụp, công kích cá nhân dễ bùng phát; từ tranh luận chuyển thành đối đầu; từ bất đồng chuyển thành thù ghét. Khi đó, các mâu thuẫn nhỏ bị thổi phồng thành rạn nứt lớn: chia rẽ vùng miền, kỳ thị tôn giáo, kích động cực đoan, phủ nhận thành quả chung… Tất cả đều trực tiếp làm suy yếu khối đại đoàn kết toàn dân tộc – “bức tường thành” vững chắc của đất nước.

Trong thực tiễn, đại đoàn kết không tự nhiên bền chặt, mà phải được nuôi dưỡng bằng niềm tin, bằng sự thật và bằng văn hóa ứng xử. Muốn củng cố đoàn kết trong môi trường số, cần quán triệt phương châm kết hợp “xây” và “chống”. “Chống” là đấu tranh phản bác thông tin sai trái, thù địch; nhưng nếu chỉ “chống” bằng cãi vã, miệt thị, quy chụp, ta dễ rơi vào bẫy cảm xúc và vô tình làm chia rẽ sâu thêm. Vì vậy, “xây” giữ vai trò nền tảng: xây niềm tin xã hội, xây văn hóa số, xây khả năng “miễn dịch” trước tin giả, xây thói quen tôn trọng sự thật và tôn trọng lẫn nhau. Khi cái “nền” vững, cái “xấu độc” sẽ khó có đất sống.

Để đấu tranh hiệu quả trên không gian mạng, có thể tập trung một số giải pháp trọng tâm sau:

Một là, nâng cao nhận thức và bản lĩnh chính trị – tư tưởng cho người dùng mạng.

Đấu tranh trên mạng trước hết là cuộc đấu tranh về nhận thức. Mỗi người cần hiểu rõ đặc điểm của tin giả, thủ đoạn dẫn dắt cảm xúc, kỹ thuật cắt ghép và thao túng dư luận. Người dùng phải tập thói quen “chậm lại một nhịp”: đọc kỹ, kiểm chứng nguồn, đối chiếu thông tin, không vội tin – không vội chia sẻ. Từ nền tảng nhận thức đúng, mới hình thành bản lĩnh vững: gặp thông tin xấu không hoang mang, gặp xuyên tạc không a dua, gặp kích động không bị lôi kéo.

Hai là, chủ động lấp “khoảng trống thông tin” bằng nội dung tích cực, đúng đắn, kịp thời.

Nhiều cuộc “khủng hoảng niềm tin” bắt đầu từ khoảng trống: thông tin chính thống chậm, thiếu giải thích, thiếu đối thoại, khiến tin đồn chiếm sóng. Vì vậy, cần tăng cường truyền thông minh bạch, dễ hiểu, gần gũi; không né tránh vấn đề, không để dư luận “tự suy diễn”. Thông tin chuẩn xác, phản hồi nhanh và có trách nhiệm sẽ là “hàng rào mềm” giúp xã hội giữ bình tĩnh và đồng thuận.

Ba là, xây dựng “lá chắn số” đồng bộ: kỹ thuật + pháp lý + văn hóa.

Chống thông tin độc hại không thể chỉ dựa vào ý chí. Cần công cụ nhận diện, cảnh báo, xử lý tài khoản giả mạo; đồng thời thực thi các quy định pháp luật để răn đe, bảo vệ người dùng. Song song, phải hình thành văn hóa số: chuẩn mực ứng xử, tôn trọng sự thật, tôn trọng khác biệt, tranh luận văn minh. Khi kỹ thuật hỗ trợ, pháp lý giữ kỷ cương và văn hóa tạo nền, hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng và đoàn kết xã hội sẽ bền vững hơn.

Bốn là, phát huy vai trò nêu gương và lực lượng nòng cốt; đặc biệt chú trọng thế hệ trẻ.

Cán bộ, đảng viên, đoàn viên, thanh niên cần đi đầu trong ứng xử chuẩn mực: nói có căn cứ, phản bác có lý lẽ, không cực đoan hóa, không “đổ dầu vào lửa”. Thế hệ trẻ là nhóm hoạt động mạnh trên mạng, có khả năng tạo xu hướng; nếu được trang bị kiến thức, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm, họ sẽ trở thành lực lượng quan trọng lan tỏa giá trị tích cực, góp phần làm “sạch” môi trường mạng và củng cố đoàn kết.

Năm là, đấu tranh phải đúng phương pháp: kiên quyết nhưng thuyết phục, cương quyết nhưng dân chủ.

Không phải mọi ý kiến trái chiều đều là thù địch. Cần phân biệt góp ý xây dựng với xuyên tạc có chủ đích; phân biệt bức xúc xã hội cần giải đáp với kích động chia rẽ cần phản bác. Đấu tranh hiệu quả là làm rõ đúng – sai bằng lập luận và bằng sự thật; hạn chế công kích cá nhân; tránh quy chụp khiến mâu thuẫn lan rộng. Mục tiêu cuối cùng không phải “thắng” trong một cuộc khẩu chiến, mà là giữ vững niềm tin, giữ vững đồng thuận và bảo vệ khối đại đoàn kết.

Tóm lại, đấu tranh trên không gian mạng để bảo vệ nền tảng tư tưởng và củng cố đại đoàn kết toàn dân tộc là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của tổ chức và trách nhiệm tự giác của mỗi người. Mỗi lượt chia sẻ có kiểm chứng, mỗi bình luận có văn hóa, mỗi lần lên tiếng bảo vệ sự thật bằng lý lẽ và thái độ tỉnh táo… đều góp phần xây dựng một không gian mạng lành mạnh, từ đó củng cố “thế trận lòng dân” – nền tảng vững chắc để đất nước ổn định và phát triển./.

Tạp chí Cộng sản