Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, việc đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là yêu cầu tất yếu. Không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ trong xử lý văn bản hay điều hành nội bộ, chuyển đổi số trong công tác Mặt trận cần hướng đến mục tiêu sâu xa hơn: gần dân hơn, sát dân hơn, lắng nghe dân nhanh hơn và phục vụ nhân dân hiệu quả hơn.
Thời gian qua, tại nhiều địa phương trên cả nước đã xuất hiện những mô hình sáng tạo như “Mặt trận số”, “Dân vận số”, “Hòm thư số”, “Mặt trận lắng nghe Nhân dân nói”, “Kết nối số – Mặt trận đồng hành cùng Nhân dân”. Điểm chung của các mô hình này là tận dụng các nền tảng số quen thuộc như mã QR, Zalo, Facebook, fanpage, biểu mẫu trực tuyến, mini app hoặc cổng tiếp nhận phản ánh để tạo thêm kênh tương tác trực tiếp giữa nhân dân với Mặt trận và chính quyền cơ sở. Nếu trước đây, việc phản ánh ý kiến của người dân chủ yếu thông qua các cuộc họp, hội nghị tiếp xúc cử tri, sinh hoạt khu dân cư hoặc hòm thư góp ý truyền thống, thì nay người dân có thể gửi kiến nghị mọi lúc, mọi nơi chỉ bằng điện thoại thông minh. Một mã QR được đặt tại nhà văn hóa, trụ sở xã, phường, tổ dân phố, khu dân cư hoặc được chia sẻ trong nhóm Zalo, Facebook cộng đồng đã trở thành “cầu nối số” giúp tiếng nói của người dân đến với Mặt trận nhanh hơn, thuận tiện hơn và minh bạch hơn. Thông qua các mô hình này, những vấn đề gần gũi trong đời sống như vệ sinh môi trường, an ninh trật tự, trật tự đô thị, giao thông, chính sách an sinh, thủ tục hành chính, hoạt động của chính quyền cơ sở… được người dân phản ánh kịp thời. Mặt trận có điều kiện tiếp nhận, tổng hợp, phân loại, xác minh và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết. Quan trọng hơn, quá trình xử lý ý kiến được theo dõi, phản hồi, công khai hơn, góp phần nâng cao trách nhiệm của các cơ quan chức năng và củng cố niềm tin của nhân dân.Ý nghĩa lớn nhất của “Mặt trận số” không chỉ nằm ở công nghệ, mà nằm ở sự thay đổi phương thức dân vận. Công nghệ chỉ là công cụ; nhân dân mới là trung tâm. Mã QR, hòm thư số hay nền tảng trực tuyến chỉ thực sự có giá trị khi mỗi phản ánh của người dân được lắng nghe nghiêm túc, mỗi kiến nghị chính đáng được chuyển đến đúng nơi, mỗi vấn đề bức xúc ở cơ sở được xử lý kịp thời. Từ đó, Mặt trận phát huy tốt hơn vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát, phản biện xã hội. Các mô hình “Mặt trận số” cũng mở ra phương thức tuyên truyền, vận động mới trong thời đại số. Thông qua mạng xã hội, fanpage, nhóm cộng đồng, bản tin điện tử, infographic, video ngắn, các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các phong trào thi đua yêu nước được truyền tải nhanh hơn, sinh động hơn, gần gũi hơn với từng nhóm đối tượng. Đây là cách làm phù hợp với thực tiễn hiện nay, khi người dân ngày càng tiếp cận thông tin nhiều hơn trên môi trường mạng.
Tuy nhiên, quá trình xây dựng “Mặt trận số” cũng đặt ra không ít thách thức. Ở một số nơi, hạ tầng công nghệ còn hạn chế; kỹ năng số của một bộ phận cán bộ cơ sở chưa đồng đều; người dân lớn tuổi hoặc ở vùng sâu, vùng xa còn gặp khó khăn khi sử dụng thiết bị thông minh. Bên cạnh đó, nếu thiếu quy trình tiếp nhận, xử lý và phản hồi rõ ràng, các kênh số có thể chỉ dừng lại ở hình thức mà chưa tạo được hiệu quả thực chất. Vì vậy, để “Mặt trận số” đi vào chiều sâu, cần tiếp tục đổi mới tư duy, lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo. Cần quan tâm đào tạo kỹ năng số cho cán bộ Mặt trận các cấp, nhất là cán bộ ở thôn, bản, tổ dân phố; đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số” để hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ; xây dựng quy trình tiếp nhận, phân loại, xử lý, phản hồi ý kiến rõ ràng, minh bạch; từng bước liên thông dữ liệu, nền tảng số giữa Mặt trận, chính quyền và các tổ chức chính trị – xã hội.
Xây dựng “Mặt trận số” từ cơ sở chính là xây dựng một phương thức dân vận mới trong thời đại mới. Khi người dân có thêm kênh để nói, Mặt trận có thêm công cụ để nghe, chính quyền có thêm căn cứ để hành động, thì mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước, Mặt trận và nhân dân càng thêm gắn bó. Đó cũng là nền tảng quan trọng để phát huy dân chủ ở cơ sở, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi thông nguồn lực lòng dân, góp phần xây dựng quê hương, đất nước phát triển nhanh, bền vững./.
ST
